Earth Day ตรงกับวันที่ 22 เมษายนของทุกปี ประกาศโดยโครงการสิ่งแวดล้อมสหประชาชาติ (United Nations Environment Program “UNEP”) เมื่อวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2513 ปัจจุบันประกอบด้วยกิจกรรมมากมายที่ประสานงานกันทั่วโลกผ่าน earthday.org (เดิมชื่อ Earth Day Network) ซึ่งรวมถึงผู้คน 1 พันล้านคนในกว่า 193 ประเทศ
ในปี 1969 (หรือ พ.ศ.2512) ในการประชุมยูเนสโกที่ซานฟรานซิสโก จอห์น แมคคอนเนลล์ (John McConnell) นักเคลื่อนไหวเพื่อสันติภาพ (Peace movement) ได้เสนอให้มีวันหนึ่งเพื่อเป็นเกียรติแก่โลกและแนวคิดเรื่องสันติภาพ โดยกำหนดให้มีการเฉลิมฉลองครั้งแรกในวันที่ 21 มีนาคม 1970 ซึ่งเป็นวันแรกของฤดูใบไม้ผลิ (First day of spring) ในซีกโลกเหนือ วันแห่งความสมดุลของธรรมชาตินี้ได้รับการรับรองในภายหลังด้วยคำประกาศที่เขียนโดยแมคคอนเนลล์และลงนามโดยเลขาธิการใหญ่แห่งสหประชาชาติ ชื่อ อู้ตั่น (U Thant) เป็นชาวพม่า หนึ่งเดือนต่อมา วุฒิสมาชิกสหรัฐฯ เกย์ลอร์ด เนลสัน (Gaylord Nelson) ได้เสนอแนวคิดที่จะจัดการสัมมนาให้ความรู้ด้าน สิ่งแวดล้อมทั่วประเทศ ในวันที่ 22 เมษายน 1970 และจ้างนักเคลื่อนไหวหนุ่มเดนิส เฮย์ส (Denis Hayes) ให้เป็นผู้ประสานงานระดับชาติ ชื่อ “วันคุ้มครองโลก” (Earth Day) ได้รับการตั้งขึ้นโดยนักเขียนโฆษณา จูเลียน โคเอนิก เฮย์สและทีมงานของเขาได้ขยายกิจกรรมนี้ให้กว้างกว่าแนวคิดเดิมของการสัมมนาให้ความรู้ โดยครอบคลุมทั่วทั้งสหรัฐอเมริกา
พันธมิตรหลักที่ไม่มุ่งเน้นด้านสิ่งแวดล้อมมีบทบาทสำคัญ ตัวอย่างเช่นภายใต้การนำของผู้นำแรงงาน วอลเตอร์ รอยเธอร์ (Walter Reuther) สหภาพแรงงานยานยนต์แห่งสหรัฐอเมริกา the United Auto Workers (UAW) เป็นผู้สนับสนุนทางการเงินและปฏิบัติการภายนอกที่สำคัญที่สุดของวันคุ้มครองโลกครั้งแรก ตามที่ เฮย์ส กล่าวว่า “หากไม่มี UAW วันคุ้มครองโลกครั้งแรกคงล้มเหลว!” ต่อมา เนลสัน ได้รับรางวัลเหรียญอิสรภาพประธานาธิบดี (Presidential Medal of Freedom) เพื่อเป็นการยกย่องเชิดชูผลงานของเขา
วันคุ้มครองโลกครั้งแรกจัดขึ้นที่สหรัฐอเมริกา ในปี 1990 เดนิส เฮย์ส ผู้ประสานงานระดับชาติคนแรกในปี 1970 ได้ขยายกิจกรรมไปสู่ระดับนานาชาติและจัดกิจกรรมใน 141 ประเทศ วันคุ้มครองโลกปี 2016 ข้อตกลงปารีส (Paris Agreement) ที่สำคัญ ได้รับการลงนามโดยสหรัฐอเมริกา, สหราชอาณาจักร, จีน และอีก 120 ประเทศ การลงนามครั้งนี้เป็นไปตามข้อกำหนดสำคัญสำหรับการมีผลบังคับใช้ (Entry into force) ของร่างสนธิสัญญาคุ้มครองสภาพภูมิอากาศ (Climate protection treaty) ฉบับประวัติศาสตร์ ซึ่งได้รับการรับรองโดยฉันทามติจาก 195 ประเทศที่เข้าร่วมการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. 2558 (2015 United Nations Climate Change Conference) ที่กรุงปารีส ชุมชนจำนวนมากได้เข้าร่วมกิจกรรม “สัปดาห์วันคุ้มครองโลก” ซึ่งเป็นกิจกรรมตลอดทั้งสัปดาห์ที่มุ่งเน้นไปที่ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่โลกกำลังเผชิญอยู่ ในวันคุ้มครองโลกปี 2020 ผู้คนกว่า 100 ล้านคนทั่วโลกได้ร่วมรำลึกครบรอบ 50 ปีของเหตุการณ์นี้ ซึ่งปัจจุบันเป็นการเฉลิมฉลองระดับพลเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลก
ในประเทศไทยได้มีการจัดกิจกรรมวันคุ้มครองโลกแบบนี้เป็นประจำทุกปี โดยหน่วยงานต่าง ๆ เช่น กรีนพีซ
นอกจากวันคุ้มครองโลก 22 เมษายนแล้ว ยังมีวันคุ้มครองโลกที่กำหนดขึ้นจากช่วงวิษุวัต (equinox) เช่นกัน วิษุวัตเป็นช่วงที่ในกลางวันและกลางคืนมีระยะเวลาเท่ากัน และเป็นการเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิในซีกโลกเหนือ และฤดูใบไม้ร่วงในซีกโลกใต้ โดยนับจากเหตุการณ์ธรรมชาติที่แกนขั้วโลกจะตั้งได้ฉากกับเส้นศูนย์สูตรมากที่สุด ในช่วงวันที่ 20-21 มีนาคมของทุกปี
การคุ้มครองโลกนั้น ในทางพระพุทธศาสนาจัดว่าต้องมีหลักธรรม หรือ โลกบาลธรรม คือหลักธรรม 2 ประการ ได้แก่ หิริ (ความละอายต่อบาป) และ โอตตัปปะ (ความเกรงกลัวต่อผลของบาป) ทำหน้าที่ช่วยให้มนุษย์เกรงกลัวการทำชั่ว ละอายใจที่จะประพฤติมิชอบ ทำให้สังคมสงบสุข ร่มเย็น และมีความสามัคคีกัน เปรียบเสมือนทรัพย์อันประเสริฐที่คุ้มครองโลกให้พ้นจากความสับสนวุ่นวาย
รายละเอียดของธรรมคุ้มครองโลก 2 ประการ: หิริ (ความละอายบาป): คือความอายใจตัวเองที่จะทำความชั่ว ทำความผิด ทั้งทางกาย วาจา และใจ ไม่กล้าทำสิ่งที่ไม่ดี แม้ไม่มีใครเห็น โอตตัปปะ (ความกลัวบาป): คือความเกรงกลัวต่อผลลัพธ์ที่จะตามมาจากการทำชั่ว กลัวต่อบาปทุจริต กลัวความผิดที่จะส่งผลให้ตนเองและผู้อื่นเดือดร้อน
ประโยชน์ของการมีหิริและโอตตัปปะ:
คุ้มครองตนเอง: ไม่ให้ตกไปในทางต่ำหรือทำผิดศีลธรรม
คุ้มครองโลก/สังคม: ทำให้สังคมอยู่ร่วมกันอย่างปกติสุข ไม่มีการรังแกหรือประทุษร้ายกัน
สร้างความร่มเย็น: เมื่อคนในสังคมมีหิริโอตตัปปะ จะเกิดความสามัคคีและความสงบสุข หลักธรรมทั้ง 2 ข้อนี้เป็น “ธรรมขาว” หรือ “เทวธรรม” ที่ทำให้บุคคลเป็นผู้มีจิตใจสูงส่งและรุ่งเรือง